شیمی آزمایشگاهی

دروس شیمی آزمایشگاهی

شیمی آزمایشگاهی - آشنایی با عناصر گروه ششم

هادی کسائی
شیمی آزمایشگاهی دروس شیمی آزمایشگاهی

تلوریم

تلوریم عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی با نشان Te و عدد اتمی 52 قرار دارد. تلوریم که شبه فلزی شکننده و سفیـــد نقره ای شبیه قلع می باشد ، از نظر شیمیایی همانند سلنیم و گوگرد است.از این عنصر بیشتر در آلیاژها و بعنوان یک نیمه هادی استفاده می شود.

خصوصیات قابل توجه

تلوریم عنصر نسبتا" کمیابی است و از نظر شیمیایی جزو خانواده اکسیژن ، گوگرد ، سلنیم و پلونیم ( chalcogens) محسوب می شود.

تلوریم در حالت بلوری به رنگ سفید نقره ای و در حالت خالص خود دارای درخشش فلزی است. تلوریم شبه فلزی شکننده است که به راحتی له می شود. تلوریم غیر متبلور را بوسیله جداسازی آن از محلول دارای تلوریم یا اسید تلوریک بدست می آورند. بهر حال در این باره که آیا این شکل تلوریم واقعا" غیر بلورین است یا از بلورهای بسیار کوچک تشکیل شده اختلافاتی وجود دارد. تلوریم نیمه هادی
p-type است که در شرایط خاص و براساس پیوند اتمی، رسانایی بیشتری را نشان داده است.

چون از نظر شیمیایی مانند سلنیم و گوگرد است رسانایی این عنصر در صورت مواجهه با نور تاحدی افزایش می یابد. تلوریم را می توان به مس ، طلا ، نقره ، قلع و فلزات دیگر اضافه کرد.در صورت سوختن در هوای عادی شعله هایی به رنگ آبی مایل به سبز ایِجادمی کند که نتیجه آن تولید اکسید تلوریم است . این عنصر در حالت مذاب موجب فرسایش مس ، آهن و فولاد ضد زنگ می گردد.

کاربردهــــــا

از این عنصر بیشتر برای ساخت آلیاژ با فلزات دیگر استفاده می شود. آنرا به سرب اضافه کرده تا استحکام و دوام آنرا افزایش داده و تاثیر فرسایشی اسید سولفوریک را بر آن کاهش دهند.افزودن تلوریم به فولاد ضد زنگ و مس باعث افزایش کارآمدی آنها می گردد. سایر کاربردها :

  • برای کنترل سرما بصورت چدن آلیاژ می شود.
  • در سرامیکها کاربرد دارد.
  • تلوریم بیسموت در وسایل ترموالکتریک بکار می رود.

تلوریم همچنین در کلاهکهای انفجاری مورد استفاده بوده و دارای کاربردهاب بالقوه در پهنه های آفتابگیر تلوریم کادمــــــــیم می باشد. بخشی از راندمان بالای تولید برق سلولهای خورشیدی مربوط به استفاده از این ماده می باشد اما در عمل هنوز از این کاربرد استقبال نشده است.

تاریخچـــــه

تلوریم (در زبان لاتین tellus به معنی زمین) در سال 1782 بوسیله Franz Joseph Muller von Reichstein در رومانی کشف شد. سال 1798Martin Heinrich Klaproth کسیکه قبلا" آنرا جدا کرده بود این عنصر را نامگذاری کرد.

دهه 70 دوران رونق کاربردهای ترموالکتریک تلوریم و نیز کاربرد آن در فولاد غیر ماشینی بود که کاربرد عمده آن دوران محسوب می شد.

پیدایــــــــش

تلوریم گاهی اوقات به شکل خالص یافت می شود اما اغلب بصورت تلورید طلا ( کالاوریت) و در ترکیب با سایر فلزات دیده می شود.منبع اصلی تلوریم رسوبات آند است که در خلال تصفیه الکترولیزی مس جوشدار بوجود می آید.

تلوریم به میزان تجاری و غیر سمی معمولا" به صورت پودر
mesh200- عرضه می شود ولی بصورت تخته ای ، شمش، لوله ای یا گرد نیز موجود است. قیمت هر پوند تلوریم در سال 2000 معادل 14 دلار آمریکا بود.

ترکیبات

تلوریم در گروه گوگرد و سلنیم قرار دارد و ترکیباتی مشابه آنها می سازد. ترکیب با فلز یا هیدروژن و یونهای مشابه یک تلورید نامیده می شود. تلوریدهای طلا و نقره کانه های خوبی به حساب می آیند.

ایزوتوپهــــــــا

برای تلوریم 30 ایزوتوپ با جرمهای اتمی بین 108 تا 137 شناسایی شده است. تلوریم طبیعی دارای 8 ایزوتوپ است ( در جدول سمت راست لیست آن وجود دارد).

اثرات تلوریم بر روی سلامتی
خوشبختانه انسانها خیلی به ندرت در تماس با ترکیبات تلوریم قرار می گیرند. این ترکیبات تراتوژنیک هستند و شیمیدانان مجرب معتقدند که خوردن آن حتی به میزان اندک هم باعث بوی بد هان و بدن می شود.
تماس: این ماده از راه تنفس گرد و غبار جدب بدن می شود.
خطر تنفس: تبخیر ان در دمای 20 درجه سانتیگراد اندک است. اما وقتی منتشر شود، غلظت ذرات موجود در هوا به سرعت افزایش می یابد.
اثرات تنفس: خواب آلودگی، خشک شدن دهان و ایجاد مزه فلز، سردرد، بوی سیر، حالت تهوع.
اثرات ناشی از استعمال کوتاه مدت: گرد و غبار این ماده، چشم و مجاری تنفسی را می سوزاند. این ماده بر روی کبد و سیستم عصبی مرکزی اثرمی گذارد. استعمال در معرض این ماده باعث ایجاد بوی سیر می شود. اثرات ناشی ازخوردن: شکم درد، یبوست، استفراغ.
خطرات شیمیایی: با گرم کردن این ماده، بخار سمی تشکیل می شود. به شدت با هالوژنها یا اینترهالوژنها واکنش می دهد و خطر آتش سوزی دارد. با نور خیره کننده ای با روی واکنش می دهد. سیلیسید لیتیم با نورخیره کننده ای با تلوریوم واکنش می دهد. قابل احتراق است. در نهایت ذرات حاصل از این مخلوط انفجاری، در هوا پراکنده می شوند.

 


موضوعات مرتبط: آشنایی با عناصر گروه ششم

تاريخ : چهارشنبه پانزدهم اسفند 1386 | 13:3 | نویسنده : هادی کسائی |

پلونیوم

پلونیوم یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی است که نماد آن Po بوده و عدد اتمی آن 84 میباشد. پلونیوم به عنوان یک شبه فلز رادیو اکتیو نادر از نظر شیمیایی شبیه به Tellurium و Bismuth میباشد و از سنگ معدن اورانیوم به دست می آید. پولونیوم برای استفاده گرمایی در سفینه های فضایی مطالعه میشود.

خصوصیات قابل توجه


این ماده رادیو اکتیوی به صورت خیلی سریع در اسیدهای رقیق حل شده و این در حالی است که به مقدار بسیار کمی در
Alkalis که از نظر شیمیایی بسیار شبیه به Bismuth و Tellurium میباشند قابل حل میشود.

پلونیوم 210 یک فلز سبک میباشد که 50% آن در هوا و بعد از 45 ساعت قرار گرفتن در دمای 328
K بخار میشود. این ایزوتوپ یک ساتع کننده آفا بوده که نیمه عمر آن 138.39 روز میباشد. تنها یک میلیگرم از این فلز سبک ذرات آلفا به میزان 5 گرم رادیوم را از خود ساتع میکند.

در دوره تجزیه آن انرژی بسیار زیاده ساتع شده که نیم گرم آن به سرعت به دمای بالای 750
k میرسد. چند Curie پلونیوم یک نور آبی رنگ ساتع میکند که باعث آشفتگی و برانگیختگی هوای مجاور میشود.

کاربردها


پولونیوم هنگامی که با برلیوم آلیاژ تشکیل دهد میتوان یک منبع نوترون باشد. موارد کاربردی دیگر عبارتند از:

  • این عنصر در ساخت وسایلی که بار الکتریکی استاتیک را در کاخانجات نساجی و دیگر نقاط از بین میبرند استفاده میشود با این وجود از منابع بتا که خطرات کمتری دارند بیشتر استفاده میشود.
  • پلونیوم در ساخت شانه هایی که گرد و غبار انباشته شده بر روی فلیمهای عکاسی را پاک میکنند نیز استفاده میشود. مقدار پولونیوم بکار رفته در این شانه ها کنترل شده و در نتیجه خطرات رادیو اکتیوی بسیار کمی دارند.


از آنجا که میتوان با ظرفهای معمولی تقریبا تابش تمام پرتوی آلفا را متوقف کرد و با حرارت دادن سطح آن انرژی آزاد کرد پلونیوم نیز به عنوان یک منبع گرمایی نیروهای سلولهای ترمو متریک در ماهواره های مصنوعی پیشنهاد میشود.

تاریخچه


پلونیوم که آن را
Radium F نیز مینامند در سال 1898 توسط Marie Curie و Pierre Curie کشف شد و بعدها از روی نام Poland «لهستان) سرزمین مادری ماری کوری نامگذاری شد.

این عنصر توسط کوری ها هنگامی آنها برای یافتن دلیل خاصیت رادیو اکتیویته
pitchblende تحقیق میکردند کشف شد. پیچپلنت بعد از جداسازی اورانیوم و رادیوم رادیو اکتیوتر بود .این انها را ترغیب کرد که عنصر را بیابند .الکتروسکوپ آن را هنگام جدا شدن از Bismuth نشان میداد.

پیدایش


پلونیوم که یک عنصر بسیار کمیاب در طبیعت است در معادن اورانیوم با میزان 100 میکروگرم در هر تن یافت میشود. فراوانی طبیعی آن تقریبا 0.2% رادیوم میباشد.

در سال 1934 یک تجربه نشان داد که هنگامی که
Bismuth Bi209 توسط نوترونها بمباران میشود Bi-210 که در واقع مادر پلونیوم است به وجود میاید. امروزه پلونیوم در مقادیر میلیگرمی در فرایند ذوب نوترونی در رآکتورهای هسته ای به وجود می آید.

ایزوتوپها


پلونیوم از تمامی عناصر دیگر بیشتر ایزوتوپ دارد که تمام آنها رادیو اکتیو میباشند. 25 ایزتوپ پلونیوم با جرم اتمی از 194 تا 218 شناخته شده است.
Po210 در دسترس ترین نوع آن میباشد و po209 با نیمه عمر 103 سال و Po208 با نیمه عمر 2.9 سال توسط بمباران Deteron سرب یا Bismuth در یک Cyclotron به وجود میاید. با این وجود ساخت این ایزوتپها بسیار گران میباشد .

اثرات پولونیم بر روی سلامتی
پولونیم درتعدادی از آزمایشگاههای هسته ای مورد بررسی قرار گرفته است و به خاطر رادیواکتیویتی بالا و تابش اشعه آلفا، باید روشهای ویژه ای را استفاده کرده و توجهات ویژه ای داشت.
پولونیم 210- تنها بخش دود سیگار است که تنفس آن در جانوران آزمایشگاهی باعث ایجاد سرطان می شود.
نرخ رشد سرطان ریه در بین مردان ازتعداد اندکی در سال 1930 (100000/4 در سال) تا 1 در سال 1980 (100000/72) بالا رفته است علیرغم این که میزان استعمال سیگار 20% کاهش یافته است. اما در همین دوره، میزان پولونیم 210- در شرکت دخانیات آمریکا سه برابر شده است.
وقتی رادون تجزیه می شود، عنصر دختر که از نظر الکتریکی باردار است، به ذرات گرد و غبار متصل می چسبد و به کرکهای اطراف برگهای توتون می چسبد. در نتیجه روی برگها، رسوبی از پولونیم و سرب رادیواکتیو تشکیل می شود. سپس در اثر گرمای شدید سیگار، فلز رادیواکتیو بخار می شود. فیلترهای سیگار، سرطان زاهای شیمیایی را به دام می اندازند که در برابر بخارهای رادیواکتیو بی فایده هستند.
در ریه های یک سیگاری که مدت زیادی است سیگار می کشد، آستری رادیواکتیو با غلظت بسیار بالای رادون ایجاد می شود. این درات تابش می کنند. استعمال دو بسته سیگار در یک روز حدود 1300 میلی گرم ذرات آلفا در سال تابش می کند. در مقایسه در آمریکایی ها، دوز تابش سالانه ناشی از تنفس رادون 200 میلی گرم است. اما دوز تابش در سطح عمل رادون 4
pCi/L است که معادل استعمال 10 سیگار در روز است.
به علاوه، پولونیم 210- محلول است و غلظت بالایی از آن، که بیشتر از حد معمولی رادون است، در بدن چرخش کرده و وارد تمام بافتها و سلولها می شود. حقیقت این است که رادون در خون و ادرار سیگاریها یافت می شود. گردش پولونیم 210- باعث آسیب و تغییرات ژنتیکی می شود و به علاوه در اثر بیماریهایی مانند سرطان کبد و مثانه، زخم معده، سرطان خون، سیروز کبد وبیماریهای قلبی و عروقی، مرگ زودرس رخ می دهد.
اورت کوپ، عنوان کرده که رادیواکتیویتی، باعث ایجاد حداقل 90% از سرطانهای ریوی مربوط به سیگارمی باشد. 30% مرگهای ناشی از سرطان در اثر استعمال سیگار رخ می دهند.

 


موضوعات مرتبط: آشنایی با عناصر گروه ششم

تاريخ : سه شنبه هفتم اسفند 1386 | 17:26 | نویسنده : هادی کسائی |

سلنیم

سلنیوم یک عنصر شیمیایی جدول تناوبی است که نماد آن Se و عدد اتمی آن 34 میباشد. این عنصر یک نافلز سمی بوده که از نظر شیمیایی به گوگرد و تلوریوم شباهت دارد. این عنصر در شکل های گوناگون وجود دارد ولی بیشتر به شکل شبه فلز مانند که هادی جریان الکتریسیته میباشد بوده ودر سلولهای نوری کاربرد دارد. این عنصر در معادن سولفید مانند پیریت یافت میشود.

خصوصیات قابل توجه

سلنیوم به حالتهای گوناگونی یافت میشود. سلنیوم به صورت پودر به رنگ قرمز بوده و در حالت آزمایشگاهی سیاه میباشد. کریستال شش گوش سلنیم به رنگ خاکستری فلزی میباشد و این در حالی است که کریستال منو کلینیک به رنگ قرمز تیره است.

این عنصر همچنیناثر فتو ولتیک از خود نشان داده است که نور را به الکتریسیته تبدیل کرده و تاثیر رسانای نوری دارد که در این حالت خاصیت رسانایی سلنیوم که در مجاورت نور قرار گرفته است بیشتر میشود. سلنیوم در دماهای پایین تر از نقطه جوش یک نیمه رسانا از نوع
P میباشد.

کاربردها

سلینویم یک ماده مغزی کوچک برای تمامی گونه های حیات بوده و مکمل یک اسید آمینو غیر معمول به نام Selenocyteine میباشد. سلنیوم به دلیل داشتن خاصیت رسانای نوری و فتو ولتیک به صورت وسیعی در الکترونیک به عنوان سلولهای تصویری و سلولهای خورشیدی بکار گرفته میشود.

سلنیوم برای پاک کردن رنگ از شیشه بکار گرفته شده و رنگ سبز رنگ که حاوی ناخالصیهای آهن دار است را به راحتی از بین میبرد. این عنصر همچنین در قرمز کردن شیشه و مینا کاری نیز کاربرد دارد. سلنیوم به صورت ماده ضد خش در لاستیکهای ولکانیزه نیز استفاده میشود. این عنصر در فتوکپی نیز کاربرد دارد.
کاربرد دیگر سلنیوم رنگ دادن به عکسها و تصاویر میباشد و به صورت گسترده توسط کمپانی های عکاسی مانند
Kodak و Fotospeed فروخته میشود. کاربرد هنری آن در شدت دادن به طیف رنگها در تصاویر سیاه و سفید بوده و همچنین در افزایش طول عمر عکس نیز تاثیر دارد.

تاریخچه

سلنیوم که لاتین آن Selene به معنی ماه میباشد در سال 1817 توسط Jons Jacob Berzelius که ارتباط این عنصر با تلوریوم را دریافت کشف شد.
کاربردهای گسترده این عنصر از قبیل استفاده آن در ترکیبات لاستیکی آلیاز فولاد و یکسوکننده های سلنیومی باعث رشد چشمگیری در مصرف این عنصر شد. در سال 1970 سلنیوم جایگزین سیلیکن در یکسو کننده های برق شد اما کاربرد گسترده آن به عنوان رسانای نور در کاغذ کپی مهمترین استفاده آن بود.در طی دهه 1980 با تولیدرساناهی نور آلی استفاده از سلنیوم به عنوانرسانای نور منسوخ شد. در سال 1996 رابطه مثبتی در خصوص مصرف سلنیوم و خاصیت ضد سرطان آن کشف شد اما کاربرد گسترده و مستقیم این کشف بزرگ نمیتوانست به صورت قابل توجهی تقاضای آن را در دوز های مصرفی کوچک بکند. در اواخر دهه 1990 کاربرد سلنیوم (معمولا با بیسموت) به عنوان یک ماده اضافه کننده در لوله کشی برنجی برای داشتن یک محیط بدون سرب افزایش یافت.

پیدایش

سلنیوم به صورت سلنید از کانیهای سولفیدی مانند مس نقره و سرب بدست می آید. این عنصر از گل و لای آنودی مس و گل و لای سربی حاصل از گیاهان اسید سولفوریک به صورت یک محصول جانبی بدست میاید.

ایزوتوپها

سلنیوم 38 ایزوتوپ دارد که 5 ایزوتوپ از آنها پایدار میباشند.

اثرات سلنیم بر روی سلامتی
انسانها به طرق مختلف در معرض سلنیم قرار دارند. سلنیم از طریق غذا یا آب و یا در اثر تماس با خاک یا هوایی که حاوی مقدار زیادی سلنیم است، وارد بدن انسان می شود. البته این مساله عجیب نیست زیرا سلنیم به طورطبیعی در محیط زیست وجود دارد و بسیار در طبیعت پراکنده است.
سلنیم عمدتا از طریق غذا وارد بدن می شود زیرا سلنیم به طور طبیعی در دانه ها، غلات و گوشت وجود دارد. انسان برای حفظ سلامتی، روزانه به مقدار معینی سلنیم احتیاج دارد. معمولا غذا مقدار کافی سلنیم دارد و مانع از بیماریهای ناشی از کمبود سلنیم می شود.
ممکن است سلنیمی که از طریق غذا جذب می شود، بیش از حد معمول باشد زیرا در گذشته کودهای سلنیم دار در کشاورزی مورد استفاده قرار می گرفتند.
افرادی که در نزدیکی محل دفع زباله زندگی می کنند، از طریق تماس با خاک و آب، در معرض سلنیم بیشتری قرار دارند. سلنیم موجود در زباله های خطرناک و مزارع، از طریق آبیاری وارد آب زیرزمینی یا آب سطحی می شود. بنابراین سلنیم از طریق آب آشامیدنی وارد بدن می شود .
افرادی که درصنایع فلزی و رنگ کاری، کار می کنند هم از طریق تنفس مقدار سلنیم بیشتری وارد بدنشان می شود. در اثر احتراق ذغال سنگ و نفت هم سلنیم وارد هوا می شود. دانه هایی که در نزدیکی مکانهای صنعتی رشد می کنند هم مقدار بالاتری سلنیم دارند واین سلنیم، از طریق غذا، وارد بدن افرادی می شود که از آن تغذیه می کنند. هنگامی که سلنیم موجود در زباله های خطرناک وارد آب چاهها می شود، مقدار آن در اب آشامیدنی بالا می رود.
انتقال سلنیم به بدن از طریق هوا تنها در محل کار، صورت می گیرد و باعث سرگیجه، خستگی و سوزش غشای مخاطی می شود. وقتی میزان سلنیم خیلی زیاد باشد، در ششها و برونشیت، مایعی جمع می شود.
معمولا سلنیم موجود در غذا برای رفع نیاز بدن کافی است. معمولا کمبود سلنیم به ندرت رخ می دهد. ر صورت کمبود سلنیم، ناراحتیهای قلبی و عضلانی به وجود می آید.
جذب خیلی زیاد سلنیم برای سلامتی مضر است. شدت این عوارض به غلظت سلنیم موجود در غذا و دفعات خوردن غذا بستگی دارد. اثرات و عوارض سلنیم از شکنندگی موها و تغییر شکل ناخنها تا کهیر زدن، داغی و تورم پوست و درد شدید در تغییر است. وقتی سلنیم وارد چشم شود، احساس سوزش، حساسیت، پارگی پیش می آید.
در بعضی موارد، سمیت سلنیم به حدی شدید است که سبب مرگ می شود.
تنفس بخار سلنیم باعث تجمع مایع در ششها، برونشیت، ذات الریه، آصم نایژه ای، تهوع، سرماخوردگی، تب، سردرد، گلودرد، سختی تنفس، ورم ملتحمه چشم، استفراغ، شکم درد، اسهال و بزرگی کبد می شود. مصرف بالای سلنیم باعث آسیب ناخنها دندانها و مو می شود. دی اکسید سلنیم با آب واکنش داده و اسید سلنیوس را تشکیل می دهد که به پوست و چشم آسیب می رساند و خورنده است. سرطان زایی: آژانس بین المللی تحقیقات سرطان (
IARC) سلنیم را درگروه سه قرار داده است (این ماده به عنوان ماده ای سرطان زا برای انسان محسوب نمی شود).

 


موضوعات مرتبط: آشنایی با عناصر گروه ششم

تاريخ : دوشنبه ششم اسفند 1386 | 19:31 | نویسنده : هادی کسائی |

اکسیژن

اکسیژن :

اکسیژن یکی از عناصر شیمیایی در جدول تناوبی است که نماد آن O و عدد اتمی آن 8 میباشد. یک عنصر حیاتی بوده و همه جا چه در زمین و چه در کل جهان هستی یافت میشود. مولوکول اکسیژن (O2)در زمین از نظر ترمو دینامیکی ناپایدار است ولی توسط عمل فتوسنتز باکتریهای بی هوا زی و در مرحله بعدی توسط عمل فتوسنتز گیاهان زمینی به وجود می آید.

خصوصیات قابل توجه :

اکسیژن در دما و فشار استاندارد به صورت گاز میباشد که حاوی دو اتم اکسیژن به فرمول شیمیایی O2 میباشد. اکسیژن عنصر مهم هوا میباشد و از طریق عمل فتوسنتز گیاهان تولید شده و برای دم و بازدم حیوانات لازم است. واژه اکسیژن در دو واژه یونانی Oxus( اسید ) و Gennan (تولید) ساخته شده است.

(یک اسم بی مسما ،چون خیلی از اسیدها اکسیژن ندارند.)

اکسیژن مایع و جامد یک رنگ آبی کمرنگ داشته و هر دو بسیار پارامگنتیک می باشند. اکسیژن مایع معمولا با عمل تقطیر جزئی هوای مایع به دست می آید.

کاربردها :


اکسیژن به عنوان اکسید کننده کاربرد بسیار زیادی داشته ،و فقط فلوئور از آن الکترونگاتیوتر است. اکسیژن مایع به عنوان اکسید کننده در نیروی حرکتی موشکها استفاده میشود. از آنجا که اکسیژن برای دم و بازدم ضروری است در پزشکی کاربرد دارد. گاهی اوقات کسانی که از کوه نوردی می کنند یا در هواپیما پرواز میکنند ،مخازن اکسیژن همراه دارند (به عنوان هوا). همچنین اکسیژن در جوشکاری و ساخت فولاد و همچنین متانول کاربرد دارد.

اکسیژن به عنوان یک ماده آرامش بخش ، سابقه استفاده دارد که تا زمان حال نیز ادامه دارد و بارهای اکسیژن در مهمانیها و مجالس امروزی وجود دارد. در قرن 19 اکسیژن معمولا با اکسید نیترات ترکیب میشد که اثر تسکین دهنده دارد.

تاریخچه :

اکسیژن در سال 1771 توسط داروساز سوئدی Karl Wilhelm Scheele کشف شد ،ولی این کشف خیلی سریع شناخته نشد و با اکتشاف مستقل Joseph Priestley به طور گسترده تری شناخته شد ،و توسط Antoine Laurent lavoisier در سال 1774 نام گذاری شد.

عکسی از جوزف پریستلی کاشف اکسیژن
پیدایش :

اکسیژن از نظر فراوانترین عنصر در پوسته کره زمین است و تخمینهایی در این زمینه وجود دارد که مقدار آن را 46.7% ذکر میکنند. اکسیژن 87% اقیانوسها (به صورت آب ،H2o )و 20% درصد جو زمین(به صورت اکسیژن مولوکولی، O2 ،یا O3 ،ازون) را به خود اختصاص میدهد. ترکیبات اکسیژن مخصوصا اکسید فلزات و سیلیکات ها (SiO44-) و کربناتها (CO32-)معمولا در خاک و صخره ها یافت می شوند.آب یخ زده یک جسم سخت متداول بر روی سیرات دیگر و ستاره های دنباله دار می باشد. کلاهک های یخ کره مریخ از دی اکسید کربن منجمد تولید شده اند.. ترکیبات اکسیژن در تمتم کهکشان یافت می شوند و طیف نور اکسیژن اغلب در ستاره ها دیده می شود.

ترکیبات :

الکترون به خاطر وجود الکترونگاتیویتی ،اکسیژن تقریبا با تمام عناصر دیگر پیوند شیمیاپی تشکیل می دهد( که این مطلب منشا تعریف اصلی اکسید شدن می باشد). تنها عناصری که تحت عمل اکسیداسیون قرار نمیگیرند گازهای اصیل هستند. یکی از معروفترین این اکسیدها اکسید هیدروژن یا آب است H2O. سایر اکسیدهای معروف دیگر ترکیبات کربن و اکسیژن هستند مانند دی اکسید کربن ( CO2 ) ، الکلها ( R-OH ) ، آلدئیدها ( R-CHO ) و کربوکسیلیک اسیدها ( R-COOH ). رادیکالهای اکسیژن مانند کلراتها (ClO3-) ، پرکلراتها (ClO4-) ، کروماتها (CrO42-) ، دی کروماتها (Cr2O72-) ، پر منگناتها (MnO4-) ،و نیتراتها (NO3-) ، اکسید کننده های قوی میباشند. خیلی از فلزات مانند آهن با اتم اکسژن پیوند برقرار می کنند اکسید آهن(Fe2O3).ازن (O3) ،با عمل تخلیه الکترواستاتیکی در حضور مولکول اکسیژن شکل میگیرد. ملوکول اکسیژن دو تائی (O2)2 نیز شناخته شده ، که از جزء کمی از اکسیژن مایع را تشکیل می دهد. اپوکسیدها و اترها موادی هستند که در آن اتم اکسیژن قسمتی از یک حلقه سه اتمی هستند.

ایزوتوپها :

اکسیژن سه ایزوتوپ پایدار و ده ایزوتوپ رادیو اکتیو دارد . ایزوتوپهای رادیو اکتیوی همه نیمه عمری کمتر از سه دقیقه دارند.

هشدارها :


اکسیژن در فشارهای نسبی بالا می تواند سمی باشد.

قرارگرفتن طولانی در معرض اکسیژن خالص میتواند برای ریه و سیستم عصبی سمی باشد. تاثیرات ریوی شامل آماس (ورم ریه) کاهش ظرفیت ریه و آسیب به بافتهای ریوی میباشد. تاثیرات بر سیستم عصبی شامل کاهش بینایی تشنج و اغما میشود.
همچنین مشتقات خاصی از اکسیژن ،مانند ازون ( O3 ) ، پروکسید هیدوژن و رادیکالهای هیدروکسیل و سوپراکسیدها بسیار سمی می باشند. بدن مکانیزمهائی را برای مقابله با این گونه ها توسعه داده. به عنوان مثال ، عامل طبیعی glutathione و بیلیروبین که حاصل تقسیم طبیعی هموگلوبین است ،می توانند به عنوان یک ضد اکسید عمل کنند.منابع تمرکزیافته اکسیژن باعث احتراق سریع شده و بنابراین ،در کنار فراورده های سوختی خطر گسترش سریع آتش سوزی و انفجار وجود دارد.
آتشی که خدمه آپولو 11 را کشت به این دلیل سریع گسترش پیدا کرد ،که فشار جوی اکسیژن در حالت معمولی بود ،در حالی که هنگام عملیات پرتاب این فشار باید یک سوم فشار جوی معمولی باشد. ( ببینید فشار نسبی را ).

موضوعات مرتبط: آشنایی با عناصر گروه ششم
برچسب‌ها: اکسیژن , خصوصیات اکسیژن , کاربردهای اکسیژن , تاریخچه اکسیژن , ایزوتوپهای اکسیژن

تاريخ : دوشنبه بیست و نهم بهمن 1386 | 20:56 | نویسنده : هادی کسائی |
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.